“Nhân dưỡng vật, vật dưỡng nhân”
Đó là câu nói đầu tiên mà tôi được nghe từ miệng bác tôi – một nhà tri thức. Bác đang xuống sát với một đàn thỏ, con nhỏ, con to, con trắng, con đen, để phục vụ cho bữa tiệc giỗ linh đình hằng năm. Lúc đó tôi mới 10 tuổi. Những chú thỏ với đôi mắt màu đỏ ruby. Con thì sợ hãi tột cùng khi đến lượt, con thì thắm đậm nét buồn, nước mắt dàn dụa, không dám nhìn vào thẳng mặt, run lẩy bẩy. Chắc các chú biết mình sắp bị làm tổn thương.
Câu nói trên không biết có mặt từ thuở nào, từ ai, nhưng tôi chắc chắn nó không xuất phát từ đạo Phật, là đạo của từ bi và bác ái.
“Nhân dưỡng vật”. Hằng ngàn năm nay, chúng ta không thể phủ nhận được mối quan hệ tương sinh giữa “Nhân” và “Vật”, có những giai đoạn mối quan hệ ấy còn khắt khít hơn bao giờ hết. Ta cho trâu ăn cỏ, trên những đồi cỏ xanh mướt, trâu giúp ta cày ra những hạt lúa vàng ươm. Ta cho bò ăn cỏ, bò cho ta dòng sữa bổ béo. Ta cho chó ăn xương, chó túc trực giữ nhà giúp ta mỗi ngày. Ta nuôi ngựa, ngựa giúp ta thêm sức thồ những chuyến hàng nặng nề. Mối quan hệ ấy bắt đầu từ không biết bao giờ và cũng không biết bao giờ mới kết thúc.
Ngày nay mối quan hệ ấy còn được nâng cao hơn, chó không chỉ giữ nhà mà còn là bạn. Trâu không những cấy lúa còn là “người mẫu” giúp chủ nhân kiếm tiền bằng cách chụp hình cùng du khách. Ngựa không chỉ để thồ mà còn tham gia vào những trận đua, nếu may mắn chúng giúp ta kiếm bộn tiền từ trò đỏ đen ấy.
Mối quan hệ tương quan là thế nhưng không có nghĩa chúng ta cao thượng hơn, mạnh mẽ hơn, quyền uy hơn mà tự cho mình cái quyền lạm sát vô số. Các loại vật sinh ra là để ta thỏa dục thôi sao? Nếu “Vật” biết nói chúng sẽ tất tưởi và nói rằng “Này anh kia, ai cho anh cái quyền đó, tôi cũng có sinh mạng như anh, có thân bằng quyến thuộc như anh, máu tôi màu đỏ và nước mắt tôi cùng mặn như anh, cớ sao anh lại nỡ…?”.
Giá như chúng có sức mạnh hơn ta, tựa ông hùm hung dữ trong rừng sâu xanh thẳm. Khi bị vồ dưới những nanh, vuốt sắt như dao, nhọn như giáo. Vậy liệu ta có sẳn sàng để chúng phanh thây, sau khi nghe chúng nói câu “ Vật dưỡng nhân, nhân dưỡng vật ?”
Tất cả cũng từ sự vô minh mà ra. Vì vô minh nên không thấy được sự thật hằng hiện rằng “Vật” là “Nhân”, “Nhân” là “Vật”. Vì vô minh nên không thấy sự tương quan nên chỉ phục vụ cho cái tôi thỏa dục.
“Vật” và “Nhân” điều trải qua hằng hà vô số kiếp vì mắc lỗi lầm vào đó khiến ta bị đọa làm con này vật kia. Khi mang lông đội sừng, khi hụp lặng sông sâu, khi thấp sanh, khi noãn sanh. Anh không thấy tôi, và tôi cũng không biết anh. Nếu có túc mạng minh – khả năng nhìn thấy biết nhiều đời, nhiều kiếp để nhận ra những loại thịt, cá trong bữa ăn hằng ngày là cha, là mẹ, là con, là thân bằng quyến thuộc của ta liệu ta có nỡ…?
“Lạc chay tuy chẳng ngọt ngon
Còn hơn thú vị cơm chan máu hồng”
Cái hậu xấu – hằng ngày chúng ta luôn thấy trên báo đài như những chứng bệnh nan y tập chứng ngày càng nhiều nhưng không biết xin khởi từ đầu, rồi đến môi trường, không khí, hành động con người ngày càng biến chất đến vô đạo đức …v…v…v…
Tiêu cực là thế, tôi vẫn biết trên cuộc sống này cũng cần lắm sự lạc quan và niềm tin vào con người và sự vật. Và 1 ngày tôi được chứng kiến, trải nghiệm để ý thức một mặt tươi sáng ấy còn tồn tại trên đời. Một ngày tan làm, tôi vội chạy chiếc xe cà tàng đã đóng bụi nhiều năm, vượt qua ngọn xanh, ngọn đỏ, hòa cùng dòng người hối hả với những tiếng kèn inh ỏi đến đau đầu để về nhà cho kịp bữa cơm. Có vẻ ai cũng giống tôi, muốn về nhà sớm để kịp thưởng thức bữa ăn cuối ngày trong sự an lành, thảnh thơi.
Và tôi bắt gặp em, một chú chó với bộ lông trắng như gòn, đang ngồi vững chãi trên chiếc ghế nhựa màu đỏ, với thái độ điềm tĩnh và vui vẻ đến kỳ lạ. Ngực chú đang đeo tấm bản cát-tông mời gọi mọi người mua hàng từ cửa tiệm nhà mình. Một tiệm hải sản chuyên bán các loại tôm ốc, hải sản chế biến tại chỗ, có vẻ chỉnh chu và sạch sẽ. Với mùi hương từ các loại gia vị như tỏi, hành được hòa quyện trong bếp chảo nóng, kèm những dòng dầu vàng óng ánh khiến những ai đi ngang qua cũng phải xuýt xoa hít lấy hít để và hỏi” Mùi gì thơm vậy?”. Kìm lại sự thèm ăn, tôi có hỏi thăm bà chủ, nay đã ngoài năm mươi và được biết tên của chú là “LƯU“ – trong lưu lại, giữ lại, là nhân vật đặc biệt của quán. Hiện tại chú đang trong ca làm của mình và được trả lương theo giờ và ngoài giờ làm còn có cuộc sống riêng của mình. Với những vai như cậu chủ nhỏ của cháu bà, người bạn quấn quýt bên bà lúc xế chiều. Thật văn minh phải không mọi người!
“Nhân dưỡng vật, vật dưỡng nhân”
Chủ em nuôi em, chăm sóc từ bộ móng đến bộ lông, được huấn luyện từ nhỏ đến lớn, để em có thân hình ưa thích, kèm bộ lông trắng mượt mà, tính tình thân thiện, hòa đồng, nay em lại giúp chủ quảng bá cho cửa hàng, để có thêm lợi nhuận. Chủ em vui, em cũng vui. Em không chỉ là một chú chó, em là một người bạn đặc biệt, lại là một nhân viên cần cù và hòa nhã, ít nhu cầu, ai mà không cưng cho được. “Nhân dưỡng vật, vật dưỡng nhân” phải như thế! Cớ đâu lại xác hại mạng nhau rồi nói như thể là một lẽ hiển nhiên, một câu chú niệm cho tâm yên, diệt trừ mọi nghiệp ác. Trong khi đó một sinh mạng đã bị tổn thương, đã ra đi đổi lại là đôi chút vị của loài thú.
Vì vậy, đạo Phật chủ trương ăn chay trường. Không ăn được trường thì ăn kì. Một tháng 10 ngày, 4 ngày, 2 ngày. Có ăn có quý, có ăn có giảm sát nghiệp. Hoặc đối đế lắm mà giảm được lượng thịt cá hằng ngày cùng đã chuyển nghiệp dần.
“Thịt kia chất đống ê chề
Có đâu lại thọ, nặng nề thân ta
Tâm ta hằng niệm Di Đà
Qua được bể khổ, đến bờ giác chơn”
./-
