Bức hình trên không đến từ tôi mà từ anh bạn thân nhiếp ảnh gia ờ Hà Nội. Có lẽ những nơi nào xinh đẹp và trù phú nhất trên đất nước hình chữ S này anh đều đi qua. Nhưng khi tôi hỏi anh thích nơi nào nhất thì trong làn khói thuốc lá và nụ cười mỉm chi, anh quả quyết với tôi là Hà Giang và con người ở đó. Với cái lạnh của vùng núi cao nguyên quanh năm và mỗi mùa dường như thượng đế lại ưu ái cho nơi đây các sắc thái khác nhau.
Tháng giêng là màu trắng tinh khôi của hoa mận, tháng 2 tháng 3 màu hồng phấn của hoa đào nở chậm, tháng 5 mùa nước đổ ào ạt, tháng 8 lúa chín vàng ươm, tháng 11 những cánh đồng hoa tam giác mạch phủ khắp núi đồi bát ngát hùng vĩ. Bên cạnh vẻ đẹp trù phú, kèm chút lãng mạn ấy, Hà Giang cũng mang trong mình những vẻ đẹp hoang sơ và mạo hiểm. Với những mỏm đá tai mèo sắc nhọn. Những dãy núi trùng trùng điệp điệp, những con đường quanh co uốn lượn theo những con đèo. Đối diện là những vượt thẳm sâu tận, lại là một trong những cung đường nguy hiểm, mục tiêu muốn chinh phục của những phượt thủ. Những bản làng thoắt ẩn thoắt hiện, mờ nhân ảnh trong làn sương xám lạnh, huyền ảo, kèm chút ngọt từ khứu giác, đến hậu vị của không khí trong lành. Một chút o o trong ốc tai vì không gian tĩnh lặng, tương phản với những nhịp sống ào ạt chốn phố thị.
Vẻ đẹp ấy không chỉ đến từ bên ngoài mà dường như nó còn hòa trộn vào vẻ đẹp và cách sống con người nơi đây. Những trẻ em dân tộc thiểu số như người Mông, Tày, Dao… Hòa trộn vẻ đẹp Châu Âu như Mỹ, Pháp trong thời kỳ kháng chiến với chiếc mũi cao, đôi mắt đen lay láy, má đỏ bồ quân. Đằng sau những vẻ đẹp ấy là những mảnh đời cơ cực. Chắc vì thiếu thông tin nên nhà các em có lẽ nhiều anh chị em hơn, 1 gia đình có thể đến sáu bảy thành viên là chuyện bình thường. Đứa lớn chăm đứa nhỏ, đứa nhỏ chăm đứa nhỏ hơn. Ba mẹ các em phải lên rẫy từ sớm để lại các em ở nhà tự chăm lẫn nhau. Nguồn thu nhập đến từ việc hái đót làm chổi, hái bông cải bán cho khách du lịch lúc tới mùa lúc không. Hay những em nhà gần suối, gần sông thì thả lưới phụ ba mẹ con tép con tôm trong bữa ăn hằng ngày. Những hoạt động thường ngày ấy còn cơ cực hơn vào mùa lạnh.
Những chiếc giày đơn sơ cũng không thuộc quyền sở hữu của các em. Những mảnh áo đã sờn, đã phai màu, đã dần trở nên tối lại. Những mảnh vải che thân ấy dường như đang cố gắng giữ lại chút hơi ấm ít ỏi giữa cái lạnh của núi rừng cao nguyên và cái lạnh của hiện thực khắc nghiệt. Đối với các em được đến trường là cả một ước mơ, ước mơ của tri thức và sự thoát nghèo. Ở 1 trường thuộc tỉnh Đồng Văn được thống kê chỉ có 20 em được cắp sách đến trường ăn học. Việc học đã khó khăn là thế nhưng việc giải trí còn hiếm hơn khi phần lớn thời gian dành cho việc đỡ đần bố mẹ. Ở đây không có sự tách biệt giữa công việc và giải trí. Với các em giải trí là công việc, công việc là giải trí. Chắc vì vậy mà vẻ hồn nhiên của các em khác lạ với những đứa trẻ thành thị khi được tiếp xúc với công nghệ và internet từ sớm.
Hà Giang là thế với vẻ đẹp trong cứng có mềm, trong âm có dương, mọi thứ kết hợp hài hòa với nhau tạo nên một nét đẹp mơ mộng mà chỉ Hà Giang có. Nếu bạn đang phân vân giữa Hà Giang và các địa điểm du lịch khác thì tôi nghỉ Hà Giang sẽ không làm cho các bạn thất vọng. Vừa ngấm được vẻ đẹp núi non hùng vĩ của Đất Việt vừa được trải lòng với những hoàn cảnh cơ cực. Đồng thời góp phần giúp cuộc đời các em được khá khẩm hơn bây giờ và có cuộc sống tươm tất hơn chẳng kém xa cuộc sống những trẻ em những đô thị là bao.
“Hoa kia trên núi cheo leo
Đào kia trên đất uốn vai, vươn mình
Và mai khôn lớn vững tin
Đá kia chẳng thể khỉnh khinh cản đường”
